Vrouwenvouwen
choreografie: Charlotte Vanden Eynde
De pers over Vrouwenvouwen
Pieter T' Jonck in De Standaard, 21/2/00
Over de verhouding tussen lichaam en geest zijn al boekdelen volgeschreven, waarin de ene theorie over de andere heenbuitelt. Iets anders is het, als je zoals Charlotte Vanden Eynde met die lichamen - vrouwenlichamen in dit geval - op een scène beelden maakt. Op een concrete manier maken ze kwesties zichtbaar die theoretisch gesproken onbeslisbaar blijven. [...]
Bij 'Vrouwenvouwen' krijg je vijf, zes, zeven thema's, die in sterk intrigerende beelden over elkaar heen schuiven. [...]
De voorstelling is afgebakend door een krachtig, afgerond begin- en eindbeeld. [...] Tussen begin en einde zitten scènes die steeds iets tonen van de splendeur en ellende van het (vrouwen-)lichaam, van de momenten waarop het zijn eigen gang gaat en die waarop het zich ervan bewust is bekeken en beoordeeld te worden. Het is een montage van materiaal dat elke danseres "op het lijf geschreven" is. [...]
De voorstelling zit vol met beelden, waarin latent aanwezige (maar daarom niet minder belangrijke) sensaties plots aan de oppervlakte komen. Ze zijn vaak van bijna didactische waarde om een bepaalde toestand van lichaam en geest te illustreren. Dat gebeurt niet zonder humor, zelfs met komische momenten, maar de algemene teneur is niet vrolijk. Het vrouwenlichaam is hier iets wat zorgen baart, geen vanzelfsprekende aanwezigheid. [...]
Clara van den Broek in De Morgen, 26/2/2000
[...] 'Benenbreken' en 'Vrouwenvouwen' vormen een soort beginselverklaring van de choreografe aan de wereld. Het lijkt of ze een raster aanbiedt om haar werk te bekijken.
[...] een expositie van principes die Vanden Eynde wil onderzoeken en die in 'Vrouwenvouwen' aan bod komen: de desarticulatie en reïntegratie van (delen van) het lichaam en zijn culturele kenmerken, het verband tussen symmetrie en verbrokkeling, een schuine blik op vrouwelijkheid. [...]
Vanden Eyndes onderzoek spitst zich hier toe op het begrip 'vrouw', dat als een origami-papiertje in alle richtingen wordt gevouwen. [...]
Zo zit Vanden Eynde in het begin vooraan op de buhne in een witte trouwjurk. Plots haalt ze een schaar tevoorschiin, en knipt een aantal diepe inkepingen in de jurk. Alsof het 3 keizersneden betroffen, haalt ze er vervolgens allerlei 'vrouwelijke' objecten uit, waaronder een haarborstel. Een straf beeld en een aankondiging van de voorstelling als een onderzoek naar allerlei attributen van vrouwelijkheid. [...]
Vanden Eynde bekijkt bijvoorbeeld de grens tussen lichaam en robot of pop, of tussen de voor- en de achterkant van een lichaam. De lichamen van de danseressen lijken ook niet altijd eigenstandige entiteiten meer, maar dansen letterlijk op elkaar in, verstrengelen, versmelten bijna. Op sommige momenten zie je nog slechts vier haardossen, acht benen, of vier paar borsten. [...]
Eén ding is zeker: de choreografe weet waar ze heen wil en kiest trefzeker de instrumenten waarmee ze aan de slag wil. Laat haar werk bestaan uit nog ongeslepen diamanten, schitteren doen ze toch al wat.
Voorbeschouwing door Jeroen Peeters in Tijd Cultuur, 16/2/00
Met 'Benenbreken', 'Zij Ogen' en 'Vrouwenvouwen' maakte de jonge choreografe Charlotte Vanden Eynde drie opmerkelijke stukken. [...]
Veeleer dan te dansen ensceneert Vanden Eynde op een beeldende manier talrijke dubbelzinnigheden van het lichaam. Daarbij schuwt ze kwetsbaarheid en lelijkheid niet; de randen hebben hun eigen charmes, pendelend tussen esthetiek en erotiek. [...]
Vanden Eynde wil niet de marge opzoeken om te choqueren, het samengaan van lelijkheid en kwetsbaarheid heeft zijn charmes:
'In elke mens, in elk lichaam zit lelijkheid, een lichaam is niet enkel mooi. Ik wil een rand tussen de dingen laten zien. Tussen mooi en lelijk, tussen sérieux en gelach. Steeds twee zijden laten zien en toch in evenwicht blijven, zonder compromissen te sluiten.'
Het lichaam provoceert nog meer randen, want het is te allen tijde ambigu: materie en beeld, vlees en drager van identiteit, uitwendig en inwendig, natuurlijk en geconstrueerd, noem maar op. Er kan nooit sprake zijn van een eenheid, want het lichaam is altijd twee, of beter veel. Kleine overschrijdingen of een onevenwicht kunnen opduiken. Het waarderen van de dubbeizinnigheid van het lichaam, daar lijkt het Vanden Eynde om te doen:
'Er is het vlees, als een omhulsel, en daartegenover alles wat zich er binnenin afspeelt. Een lichaam spreekt altijd op een bepaalde manier. Als je naar iemand kijkt, maak je steeds associaties. Ik wil dat de dansers als persoon transparant blijven, dat het leven erin blijft zitten, ze moeten niet zomaar een beeldende vorm worden. Soms zie je een persoon opgaan in een vorm, waarna de persoon terug verschijnt, zoiets is fascinerend.' [...]
Het lichaam gaat op in gelaagde identiteitskwesties, en een resem thema's die met vrouwelijkheid te maken hebben: de relatie van de vrouw tot haar lichaam, moederschap enzomeer. Nu eens speels, dan weer op dwangmatige wijze worden talrijke elementen gestapeld om het geheel minder leesbaar te maken, de clichés uit te vlakken en een mysterieuze atmosfeer aan te wakkeren. Weerom maakt Vanden Eynde gewag van 'het gespletene, ik zal niet zeggen schizofrenie. Want ook de geest zelf is geen eenheid, en dat wil ik puur lichamelijk uitdrukken. Het kindse tegenover het vrouwelijke, het volwassene, het speelse tegenover het zware. Ik laat het allemaal zien, maar alsof er ergens iets niet klopt.' [...]
Voor zo'n vernuftig spel met allerhande tegenstellingen, die op een of andere manier op het lichaam terug te voeren zijn, vindt Vanden Eynde inspiratie in de hedendaagse beeldende kunst. Als dochter van een beeldend kunstenares werd het haar van kindsbeen af meegegeven. Ze bewondert Marina Abramovic, Louise Bourgeois, Rebecca Horn, Frida Kahlo en Cindy Sherman, en daaraan is haar werk niet vreemd. [...]